Dữ liệu trống: Khoảng trống lớn nhất của thể thao Việt Nam

Trong mùa giải đấu lớn hiện tại, khi người hâm mộ dõi theo từng bước chân của đội tuyển quốc gia, một khoảng trống khác đang nổi lên trong hệ thống thể thao – khoảng trống dữ liệu. Một tài liệu phân tích mới đây có tên 'Phân tích kỹ thuật' đã không thể đưa ra một phát hiện có ý nghĩa nào. Các phần về kỹ thuật, thành tích, cấu trúc thi đấu, chống doping và đánh giá rủi ro đều kết thúc bằng cụm từ 'không đủ thông tin'. Đây không phải là lỗi của nhà phân tích, mà là lỗi của cả hệ thống. Bơi lội đỉnh cao, như mọi môn thể thao hiện đại, phát triển dựa trên dữ liệu. Từng cú quạt tay, từng nhịp thở, từng pha quay đầu đều ảnh hưởng đến kết quả. Huấn luyện viên cần số liệu để lên kế hoạch, chuyên gia khoa học cần số liệu để phòng chấn thương, người tuyển chọn cần số liệu để chọn đúng đội hình. Nhưng cơ sở dữ liệu hiện tại của Việt Nam hiếm khi vượt ra ngoài những thông số thành tích cơ bản, phần còn lại đều dựa trên cảm tính. Lấy ví dụ kình ngư nổi tiếng nhất nước, Nguyễn Thị Ánh Viên. Cô từng thi đấu thành công tại SEA Games và ASIAD, nhưng sự nghiệp của cô chủ yếu được dẫn dắt bởi một vài huấn luyện viên có ít sự hỗ trợ phân tích. Sau khi cô giải nghệ, không có hồ sơ kỹ thuật, vùng tập luyện hay chế độ hồi phục nào được lưu lại cho thế hệ sau. Môn thể thao tiếp tục, và kiến thức biến mất. Vấn đề không chỉ ở bơi lội. Bóng đá, điền kinh, võ thuật – tất cả đều thiếu một cơ sở dữ liệu thành tích tập trung. Không có nguồn tài nguyên này, mỗi thế hệ mới lại bắt đầu từ con số không, lặp lại chu kỳ thử và sai. Giải quyết vấn đề này đòi hỏi đầu tư. Xây dựng hạ tầng dữ liệu thể thao quốc gia có lẽ không tốn nhiều kinh phí so với xây một sân vận động, nhưng sẽ nhân lên hiệu quả của mỗi giờ tập huấn. Một bước khởi đầu đơn giản là trang bị thiết bị theo dõi cho các giải trong nước, sau đó đưa dữ liệu lên nền tảng đám mây để huấn luyện viên và chuyên gia truy cập. Hơn nữa, trong thời đại hệ thống chống doping dựa trên hộ chiếu sinh học, vận động viên Việt Nam cần dữ liệu lịch sử minh bạch để chứng minh sự trong sạch. Nếu hồ sơ y tế và xét nghiệm không đầy đủ, bất kỳ liên đoàn quốc tế nào cũng có thể nghi ngờ mẫu của họ. Do đó, thu thập dữ liệu không chỉ là nâng cao thành tích; đó là tấm khiên bảo vệ cho các vận động viên sạch. Tất nhiên, thay đổi văn hóa là khó khăn. Những huấn luyện viên làm việc suốt nhiều thập kỷ có thể xem việc chia sẻ dữ liệu là mất quyền kiểm soát. Giải pháp là đưa đội ngũ khoa học thể thao vào các đội tuyển và dần chuyển từ huấn luyện theo cảm tính sang huấn luyện dựa trên bằng chứng. Một dự án thí điểm với một vài liên đoàn thể thao quốc gia sẽ giúp chứng minh lợi ích. Nếu không chuyển đổi, báo cáo lớn tiếp theo sẽ vẫn ghi 'không đủ thông tin.' Và Việt Nam sẽ tiếp tục tụt lại phía sau trên đấu trường thể thao thế giới. Câu hỏi là liệu các nhà lãnh đạo sẽ chờ đợi cho đến khi thêm một thế hệ tài năng bị lãng phí.